Stopień ochrony. Normy szczelności IP – co to jest?

Stopień ochrony IP jest parametrem, który mówi o szczelności danego urządzenia elektrycznego. Dotyczy on m.in. oprawy oświetleniowej, kamer oraz wielu innych sprzętów. Klasa szczelności określa stopień ochronności na działanie wody, czyli substancji płynnych oraz substancji stałych. Co warto wiedzieć o stopniach ochrony IP?

Stopień szczelności IP – czym jest i gdzie się go stosuje

Praktycznie każdy produkt powinien być chroniony przed działaniem czynników zewnętrznych. Poziom zabezpieczeń zazwyczaj zależy od funkcji, jaką pełni, a także miejsca, w którym jest używany. Stopień ochrony IP dotyczy najczęściej urządzeń elektrycznych, w których jakakolwiek ingerencja w podzespoły produktu może powodować trwałe uszkodzenie nie tylko samego sprzętu, lecz także instalacji elektrycznej. Dlatego tak ważny jest odpowiednio dopasowany stopień ochrony oprawy. Klasy szczelności są oznaczane skrótem „IP”, pierwsza z liter odnosi się do zabezpieczeń przed ciałami stałymi, a druga przed płynnymi. 

Stopień ochrony szczelności IP20 – jakie są najczęściej stosowane oznaczenia International Protection Rating?

Najpopularniejszymi oznaczeniami IP, są IP20, IP44, IP54, a także IP68. Pierwszy z nich odnosi się do urządzeń, które powinny być zazwyczaj instalowane w przestrzeni z suchym powietrzem, a także dobrym ogrzewaniem, nie są one odporne na działanie wilgoci. Stopień ochrony IP44 świadczy o tym, że obudowa danego produktu będzie chronić jego wewnętrzne elementy przed ciałami stałymi do 1 mm, a ponadto przed zachlapaniem wodą pod dowolnym kątem.

Natomiast stopień ochrony IP54 oznacza takie same właściwości jak poprzedni parametr, z tym że dodatkowo urządzenia opatrzone takim oznakowaniem są odporne na przedostanie się pyłu. Z kolei IP68 gwarantuje bardzo wysoki stopień ochrony i to nie tylko przed wnikaniem obcych ciał stałych. Mowa tutaj o doskonałej pyłoszczelności, a także odporności na ciągłe zanurzenie w wodzie. Decydując się np. na taką oprawę lampy, mamy pewność pełnej ochrony przed strugami wody, można je montować w oczkach wodnych czy w basenach.  

Stopień ochrony IP – jak prawidłowo odczytać znaczenie parametru? 

Przed zakupem urządzeń elektrycznych, zwykle zwracamy uwagę wyłącznie na ich specyfikację oraz wygląd. Jest to niestety błąd, ponieważ odczytując stopnie ochrony IP, możemy zapewnić podstawową ochronę sobie jako użytkownikom sprzętu oraz otoczeniu przed porażeniem prądem czy zniszczeniem urządzenia. Klasy ochrony IP wydają się skomplikowanym ciągiem cyfr i niekiedy liter, jednak wcale tak nie jest. Jak rozszyfrować, co znaczy dany stopień ochrony IP? Pierwsza cyfra w kodzie oznacza klasę ochrony przed dostępem do części znajdujących się w obudowie urządzenia. Druga cyfra natomiast to klasa szczelności, czyli ochrona przed skutkami wnikania wody w urządzenie. Dodatkowo w kodzie mogą pojawić się dwie litery. Pierwsza (litera dodatkowa A-D) określa, w jakim stopniu obudowa zapewnia ochronę ludzi, jeśli chodzi o dostęp do części wewnętrznych urządzenia drutem, narzędziem, czy wierzchem dłoni. Ostatnia litera (uzupełniająca H-W) stosowana jest rzadko, wyłącznie w wyjątkowych sytuacjach. 

Podział stopni ochrony IP

Jak zostało wspomniane, pierwsza litera skrótu IP informuje użytkownika o poziomie zabezpieczeń przed ciałami stałymi. Warto dowiedzieć się, jak prawidłowo je odczytywać:

• 0: produkt nie ma żadnej ochrony,
• 1: artykuł jest chroniony przed ciałami o gabarytach ponad 50 mm,
• 2: artykuł jest chroniony przed ciałami o gabarytach ponad 12,5 mm,
• 3: artykuł jest chroniony przed ciałami o gabarytach ponad 2,5 mm,
• 4: artykuł jest chroniony przed ciałami o gabarytach ponad 1 mm,
• 5: artykuł jest chroniony przed dostępem pyłków w niedużych ilościach.
• 6: artykuł jest całkowicie chroniony przed dostępem pyłków.
  
  

Dzięki temu spisowi oznaczeń, a także ich charakterystyce, użytkownik urządzenia będzie mógł określić, czy produkt sprawdzi się w codziennym użytkowaniu. Jak prezentuje się sytuacja w przypadku oznaczeń dotyczących zabezpieczenia przed wnikaniem wody?

Druga litera skrótu IP jest informacją dla użytkownika o zabezpieczeniach przed wnikaniem wody. Może to być szczególnie ważny parametr w przypadku oprawy oświetleniowej. Klasy IP dla tego parametru prezentują się następująco:

• 0: jest to brak jakiejkolwiek ochrony przed kroplami wody,
• 1: obudowa zapewnia ochronę przed kroplami wody spadającymi pionowo,
• 2: jest to oznaczenie stopnia ochrony, która zapewnia bezpieczeństwo przed kroplami wody spadającymi pod kątem 15° względem normalnego położenia,
• 3: cyfra oznacza ochronę przed kroplami wody padającymi pod kątem 60° od pionu,
• 4: jest to oznaczenie ochrony przed kroplami wody spadającymi pod dowolnym kątem. Odnosi się to najczęściej do deszczu.
• 5: oznaczenie informuje użytkownika, że produktowi nie zagraża padający na niego strumień wody,
• 6: oznaczenie odnosi się do zabezpieczenia przed silnym strumieniem wody z dowolnego kierunku.

Klasy IP dotyczące ochrony przed zalaniem produktu

Jak widać, oznaczeń klasy IP jest dość sporo. Jednak to nie koniec listy parametrów, z którymi warto się zapoznać. Oprócz ochrony przed kroplami wody spadającymi pod dowolnym kątem, czy silnym strumieniem wody, klasy IP odnoszą się również to stopnia ochrony przed zalaniem. Są to numery od 7 do 9 i oznaczają kolejno:

• 7: oznaczenie dotyczy ochrony przed zalaniem przy zanurzeniu dolnej części obudowy 1 m p.p. wody oraz górnej przy zanurzeniu nie mniejszym niż 0,15 m w czasie 30 minut,
• 8: odnosi się do ochrony przed zalaniem nie tylko przy ciągłym zanurzeniu, ale i zwiększonym ciśnieniu wody, na głębokości 1 m,
• 9: to oznaczenie dotyczące zabezpieczenia przed zalaniem strugą wody pod ciśnieniem od 80 do 100 barów przy temperaturze do +80°C.

Czym niemieckie stopnie ochrony IP różnią się od przyjętych standardów?

Czasami możemy spotkać się z niemieckimi stopniami ochrony, jest to norma DIN 40050-9. Jej nazwa pochodzi od Niemieckiego Instytutu Normalizacyjnego, który standaryzuje wiele norm dla różnych dziedzin. Oznaczenia te to IPX4K, czyli ochrona przed bryzgami wody o podwyższonym ciśnieniu. IPX6K to z kolei ochrona przed strumieniami wody o zwiększonym ciśnieniu, która dotyczy szczególnie pojazdów drogowych. Ostatnie oznaczenie to IPX9K, które również odnosi się do pojazdów drogowych, z tym że dotyczy ochrony przed wysokim ciśnieniem wody w czasie czyszczenia strumieniowego lub parowego. 

Czy warto zwracać uwagę na stopnie ochrony IP?

Klasy szczelności – International Protection Rating powstały po to, aby zapewniać użytkownikom maksimum bezpieczeństwa podczas użytkowania urządzeń elektrycznych. Dzięki temu już na etapie zakupu można sprawdzić, czy na przykład dana lampa będzie odpowiednia do zastosowania zewnętrznego, czy może być jedynie umieszczona w ciepłym i suchym salonie. Sprawdzając te oznaczenia, możemy zapewnić bezpieczeństwo nie tylko sobie, lecz także swojemu całemu otoczeniu. Dokładne informacje na temat szczelności można znaleźć najczęściej w karcie produktu lub na stronie internetowej danego producenta.